Siết thuế nền tảng xuyên biên giới, mở rộng ưu đãi cho doanh nghiệp Việt

Khẳng định chủ quyền thu thuế xuyên biên giới

Trong kỷ nguyên kinh tế số không biên giới, sự hiện diện và phát triển của các tập đoàn công nghệ đa quốc gia đã thay đổi hoàn toàn diện mạo thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện ích mang tính cách mạng ấy lại là một thách thức to lớn đối với nền tài chính của nhiều quốc gia.

Việc các ông lớn công nghệ thu về hàng tỷ đô la lợi nhuận từ thị trường Việt Nam nhưng lại không hề có sự hiện diện thương mại hay trụ sở chính thức từng tạo ra một khoảng trống pháp lý trong công tác quản lý thuế.

Để giải quyết triệt để tình trạng thất thu ngân sách và bảo vệ nền kinh tế số quốc gia, cơ quan thuế Việt Nam đã triển khai thành công Cổng thông tin điện tử dành riêng cho nhà cung cấp nước ngoài. Đây không chỉ là một công cụ công nghệ thông tin tiên tiến mà còn là một sự tuyên bố rõ ràng khẳng định chủ quyền thu thuế của Việt Nam trên không gian mạng, đồng thời thiết lập lại cán cân công bằng cho toàn bộ cộng đồng doanh nghiệp nội địa thông qua các hệ thống văn bản quy phạm pháp luật chặt chẽ.

Trước khi hệ thống pháp luật thuế mới được ban hành và thực thi hiệu quả, việc điều tiết thuế các dịch vụ xuyên biên giới luôn là một bài toán khó khăn. Hàng loạt dịch vụ quảng cáo số, dịch vụ phát trực tuyến, bản quyền phần mềm và nội dung giải trí số đã hút một lượng lớn ngoại tệ chảy ra nước ngoài mà không chịu sự điều tiết tương xứng của pháp luật thuế sở tại.

Với khung pháp lý hiện hành, bài toán này đã dần có lời giải hợp lý. Cụ thể là từ Điều 40 đến Điều 44 Nghị định số 252/2026/NĐ-CP đã quy định chặt chẽ: bất kỳ nhà cung cấp nước ngoài nào có thu nhập hoặc doanh thu phát sinh tại Việt Nam đều có thể phát sinh nghĩa vụ thuế tại Việt Nam, cho dù họ không có địa điểm kinh doanh cố định hay bất kỳ sự hiện diện thương mại nào trên lãnh thổ nước ta.

Để thực thi các quy định này, các tổ chức quốc tế buộc phải thông qua Cổng thông tin điện tử do cơ quan quản lý thuế vận hành để trực tiếp đăng ký, khai và nộp thuế hoặc phải thực hiện ủy quyền hợp pháp cho các tổ chức tại Việt Nam thực hiện nghĩa vụ thuế thay mình theo đúng quy định pháp luật. 

Thêm vào đó, trong quá trình đăng ký thuế, nhà cung cấp nước ngoài bắt buộc phải khai báo một cách đầy đủ và trung thực các thông tin về tài khoản ngân hàng, tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc các hình thức nhận tiền khác có liên quan trực tiếp đến nguồn doanh thu phát sinh tại Việt Nam, đồng thời phải liên tục cập nhật dữ liệu mỗi khi có sự thay đổi.

Không chỉ các tập đoàn lớn, mà ngay cả những cá nhân không cư trú có thu nhập từ hoạt động kinh doanh phát sinh tại Việt Nam cũng phải nghiêm túc thực hiện nghĩa vụ thuế dựa trên mức doanh thu phát sinh tại Việt Nam và thuế suất tương ứng, kể cả trong trường hợp hoạt động kinh doanh đó được thực hiện hoàn toàn thông qua một nền tảng trung gian đặt ở nước ngoài theo đúng tinh thần của Nghị định số 252/2026/NĐ-CP. 

Việc đưa toàn bộ các chủ thể kinh doanh xuyên quốc gia vào khuôn khổ quản lý minh bạch này đã chặn đứng hoàn toàn các hành vi chuyển giá, trốn thuế, khẳng định mọi dòng lợi nhuận sinh ra từ túi tiền của người tiêu dùng Việt Nam đều phải có nghĩa vụ đóng góp trở lại cho sự phồn vinh của đất nước.

Xóa bỏ nghịch lý cạnh tranh trên sân nhà

Việc siết chặt quản lý thuế đối với các tập đoàn công nghệ quốc tế mang một ý nghĩa sống còn đối với sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp nội địa. Trong khi doanh nghiệp trong nước luôn phải tuân thủ nghiêm ngặt, đầy đủ các sắc thuế thì nhiều nền tảng cung cấp dịch vụ số nước ngoài lại được hưởng lợi thế về giá cả do né tránh được nghĩa vụ này. 

Sự chênh lệch về chi phí tuân thủ thuế đã vô hình trung đẩy doanh nghiệp nội địa vào thế yếu ngay trên chính sân nhà của mình. Do đó, việc vận hành hiệu quả Cổng thông tin điện tử để thu thuế từ các nhà cung cấp nước ngoài đã góp phần xóa bỏ nghịch lý này, buộc các nền tảng xuyên biên giới phải hạch toán đầy đủ chi phí thuế vào giá thành sản phẩm và dịch vụ cung cấp tại Việt Nam.

Trợ lực tối đa cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh trong nước

Bên cạnh đẩy mạnh các công cụ quản lý chặt chẽ dòng vốn ngoại, Quốc hội và Chính phủ cũng đồng thời quy định nhiều chính sách ưu đãi nhằm trợ lực, nuôi dưỡng và hỗ trợ sự phát triển của khối kinh tế tư nhân trong nước thông qua Nghị quyết số 43/2026/QH16.

Theo căn cứ tại Khoản 2 Điều 1 Nghị quyết số 43/2026/QH16, Quốc hội đã quyết nghị giảm mạnh tới 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027 đối với các doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam có mức doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng. 

Tương tự, đối với khối kinh tế cá thể, Khoản 1 Điều 1 Nghị quyết số 43/2026/QH16 cũng quy định giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp trong hai năm 2026 và 2027 đối với thu nhập từ kinh doanh của các cá nhân cư trú có mức doanh thu hằng năm không vượt quá 10 tỷ đồng.

Không dừng lại ở việc giảm thuế, tinh thần khoan thư sức dân còn được đẩy lên mức cao hơn với các quy định hoàn toàn miễn thuế cho các doanh nghiệp siêu nhỏ. Cụ thể, theo Điều 2 Nghị định số 141/2026/NĐ-CP (bổ sung Khoản 15 Điều 4 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP), thu nhập của các doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam có tổng doanh thu năm từ 01 tỷ đồng trở xuống sẽ thuộc đối tượng được miễn hoàn toàn thuế thu nhập doanh nghiệp. 

Đặc biệt hơn nữa, nhằm khuyến khích tinh thần khởi nghiệp quốc gia, điểm c Khoản 15 Điều 4 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP (được bổ sung bởi Nghị định số 141/2026/NĐ-CP) quy định rõ: trường hợp doanh nghiệp mới thành lập trong kỳ tính thuế mà dự kiến tổng doanh thu trong kỳ tính thuế đó không vượt quá 01 tỷ đồng, doanh nghiệp này thậm chí không phải thực hiện thủ tục tạm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp.

Sự kết hợp nhịp nhàng giữa các chính sách là một minh chứng rõ cho việc kiến tạo một sân chơi thực sự bình đẳng, minh bạch, nơi luật pháp được thượng tôn và tinh thần tự cường của doanh nghiệp Việt Nam được chắp cánh để vươn cao, vươn xa trên trường quốc tế.

TS Phan Phương Nam

Đại học Luật TP. HCM

Nguồn: Báo Điện tử Chính phủ (đăng ngày 03/11/2026)