Phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên công nghệ mới

Phát huy vai trò của đại học trong phát triển nguồn nhân lực

Tại diễn đàn, PGS.TS. Nguyễn Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Quốc tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, chỉ ra một trong những điểm nghẽn hiện nay là kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học, trường đại học chưa gắn chặt với nhu cầu thực tế. Để khắc phục, PGS.TS. Nguyễn Anh Tuấn đề cao mô hình hợp tác Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp, trong đó Nhà nước đặt hàng các bài toán cần giải quyết, nhà trường phát huy năng lực của đội ngũ nhân lực nghiên cứu khoa học, phối hợp với doanh nghiệp nghiên cứu và đưa kết quả vào ứng dụng.

Trường Quốc tế thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội đang triển khai mô hình này thông qua hợp tác với một doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực kinh tế tầm thấp tại Bắc Ninh. Doanh nghiệp đảm nhiệm sản xuất thiết bị bay không người lái (UAV), còn nhà trường thiết kế phần mềm điều khiển. Theo PGS.TS. Nguyễn Anh Tuấn, nếu sản phẩm có hiệu quả, tỉnh Bắc Ninh sẽ đặt hàng để thương mại hóa. Nhà trường mong muốn thông qua diễn đàn tìm kiếm thêm các đối tác doanh nghiệp, mở rộng mô hình hợp tác sang những lĩnh vực và địa phương khác.

Đối với phát triển nguồn nhân lực, Trường Quốc tế chú trọng bồi dưỡng đội ngũ hiện có và thu hút các nhà khoa học, giảng viên có trình độ từ nước ngoài. Nhà trường thường xuyên tổ chức các khóa đào tạo nhằm nâng cao năng lực ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giảng dạy, quản lý; hướng đến xây dựng môi trường số thống nhất để cán bộ, giảng viên có thể sử dụng công nghệ trong công việc.

Hợp tác quốc tế cũng là một thế mạnh được Trường Quốc tế tiếp tục phát huy. Hiện khoảng 30-40% công bố quốc tế của trường có sự tham gia của các đồng tác giả đến từ những trường đại học, viện nghiên cứu trên thế giới. Thông qua Francophonomics, nhà trường kỳ vọng mở rộng mạng lưới đối tác trong cộng đồng Pháp ngữ, tìm kiếm các cơ hội hợp tác cụ thể, lâu dài trong đào tạo và nghiên cứu khoa học. 

Nâng cao chất lượng nhân lực để làm chủ công nghệ mới

Phát biểu tại diễn đàn, ông Rigobert Pinga Pinga, Quyền đại diện khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF), nhận định sự phát triển nhanh chóng của AI, robot, công nghệ sinh học và an ninh mạng đang đặt ra những thách thức mới đối với các quốc gia. Trong bối cảnh đó, cần đặt con người vào vị trí trung tâm của tiến bộ công nghệ, đầu tư bền vững cho nguồn nhân lực và bảo đảm bình đẳng về cơ hội để người dân được hưởng lợi từ những thành tựu mới. 

Đại diện OIF đánh giá cao định hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Việt Nam dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực. Trong lĩnh vực giáo dục, từ năm 2020 đến nay, OIF đã dành gần 1 triệu euro cho công tác đào tạo, hỗ trợ giáo viên, tổ chức các hoạt động trao đổi và xây dựng học liệu nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy tiếng Pháp tại Việt Nam.

Từ góc độ ứng dụng công nghệ, GS. Laurent El Ghaoui, Phó Hiệu trưởng phụ trách nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo, Trường Đại học VinUni, đề cập khả năng sử dụng AI để giải quyết các vấn đề môi trường, năng lượng tại Việt Nam. Trong bài trình bày, GS. Laurent El Ghaoui nêu những thách thức về ô nhiễm không khí, biến đổi khí hậu, thiên tai và hạ tầng phục vụ chuyển đổi xanh. Theo GS, AI không chỉ là các công cụ hội thoại thông minh mà còn có khả năng tính toán, dự báo và hỗ trợ phân bổ nguồn lực. 

Trong giao thông, AI có thể dự báo mật độ phương tiện, hỗ trợ điều tiết lưu lượng và tiết kiệm năng lượng. Đối với quản lý năng lượng, công nghệ này giúp tính toán, cân bằng giữa các nguồn cung. Một ứng dụng khác là kết hợp mạng lưới cảm biến chi phí thấp với công nghệ bản sao số (Digital Twin) để thu thập dữ liệu ô nhiễm, xây dựng bản đồ dự báo chất lượng môi trường, mô phỏng hoạt động giao thông, sản xuất. Các mô hình này còn có thể dự báo tác động của ô nhiễm đối với sức khỏe cộng đồng, hỗ trợ cơ quan quản lý đưa ra biện pháp can thiệp phù hợp.

GS. Laurent El Ghaoui cũng lưu ý AI tiêu thụ nhiều năng lượng, trong khi việc khai thác hiệu quả công nghệ đòi hỏi năng lực nghiên cứu và đội ngũ nhân lực chuyên sâu. Ông cho rằng Việt Nam cần chú trọng đào tạo kỹ sư, nhất là trong các lĩnh vực AI, bán dẫn, tăng cường đổi mới sáng tạo để giải quyết những bài toán về môi trường, năng lượng và phát triển bền vững. 

Thu Trang

• Tham khảo thêm

  AICAS 2026: Các nhà khoa học quốc tế bàn cách đưa AI vào thực tế

  
• Tham khảo thêm

  Đổi mới mô hình giáo dục để thích ứng và dẫn dắt sự phát triển AI

  
• Tham khảo thêm

  Nghiên cứu nhiều, thương mại hóa ít: Vì sao kết quả khoa học khó ra thị trường?

  
• Tham khảo thêm

  Muốn có nhân lực chất lượng cao, cần đổi cách đầu tư cho đại học

  

Nguồn: Báo Điện tử Chính phủ (đăng ngày 05/11/2026)